Samen kaarten lezen: met Suriname Time Machine naar een citizen-sciencetool voor historische kaarten

De Suriname Tijdmachine (STM) maakt digitaal erfgoed over Suriname toegankelijk en verbindt bronnen via een paar kernentiteiten: plaatsen, personen, organisaties en bronnen. Zo worden slavenregisters, de burgerlijke stand en andere persoonsgegevens, maar ook kaarten, foto’s en oral history, beter vindbaar en makkelijker met elkaar in verband te brengen. Plaats speelt daarin een centrale rol. We werken aan een historische gazetteer, met onder meer historische adressen in Paramaribo, en aan tientallen geogerefereerde kaarten die via IIIF beschikbaar zijn. Van die kaarten hebben we al veel informatie overgenomen, zoals plantagenamen, grenzen, straten, namen van nederzettingen en gebouwen. Maar er staat nog veel meer op, en dat willen we ook ontsluiten. Het uitlezen kost veel tijd, en het is werk waarbij een breed publiek kan helpen. Dat zagen we op onze mapathon in maart 2026 in Amsterdam. Zo’n 80 deelnemers gingen aan de slag met kaarten uit onder meer de universiteitsbibliotheken van Amsterdam en Leiden. Ze georefereerden kaarten in Allmaps, vulden Wikidata aan en annoteerden kaarten. Eerdere citizen-scienceprojecten, zoals de Historische Database van Suriname en de Cariben, lieten zien dat zulk werk niet alleen goede data oplevert. Het geeft deelnemers ook een gevoel van gemeenschap en zeggenschap over hun eigen erfgoed. Voor het annoteren gebruikten we re:charted. Die tool is ontwikkeld in het door NWO gefinancierde project Necessary Reunions van het Huygens Instituut en maakt gebruik van Allmaps. Re:charted is gebouwd voor onderzoekers, en dat merk je. De tool kan niet goed met veel gebruikers tegelijk overweg, laadt soms traag, en complexe taken zijn niet op te knippen in kleinere stappen. Daarom bouwen we re:charted in 2027 uit tot een generieke citizen-sciencetool voor het annoteren van IIIF-kaarten. Dat doen we binnen de Citizen Science Incubator van de KNAW, samen met het Sranan Story Collective. Een programmeur, een communitymanager en een projectleider werken daarbij samen. Gebruikers zijn vanaf het begin betrokken: we testen met hen, verbeteren de interface en voegen bijvoorbeeld een forum toe. De tool volgt open standaarden (IIIF, W3C Web Annotation en AnnoRepo) en sluit aan bij een annotatiepilot van het Netwerk Digitaal Erfgoed. Zo kunnen ook andere instellingen die hun kaartcollecties via IIIF aanbieden de tool gebruiken. In deze presentatie laten we zien hoe de tool nu werkt en hoe we het project aanpakken. Voor volgend jaar zoeken we testers en deelnemers, en instellingen en mensen met geo-expertise die willen meedenken. Wie weet bent u een van hen?